EMR pilleri 18650 lityum iyon hücreden üretiliyor. Doğru kullanıldığında yıllarca sorun çıkarmaz; 2018’de sattığımız paketlerin bir kısmı hâlâ sahada. Bu sayfada o kuralların hepsi var. İlk şarjdan önce bir kere baştan sona okuyun.
1Genel uyarılar
Lityum iyon hücre kimyasal bir sistemdir; içinde ciddi bir enerji durur. Yanlış kullanılırsa ısınır, gaz yapar, nadiren de alev alır. Aşağıdakilerin hepsi bunu önlemek için.
- Pili delmeyin, ezmeyin, kesmeyin, sökmeyin. Hücre gövdesi zarar görürse iç kısa devre oluşur.
- Konnektör uçlarını birbirine değdirmeyin. Kısa devre, saniyeler içinde yüksek akım ve ısı üretir.
- Suya batırmayın. Nem, hücre ile kablo bağlantılarında korozyon yapar.
- Ateşe atmayın, ısı kaynağının yanına koymayın.
- Şişmiş, delinmiş, ezilmiş ya da kokan bir pili kullanmayın. Bkz. Acil durum.
- Çocukların erişemeyeceği yerde tutun.
- Pili sadece uyumlu bir AEG’de kullanın, başka bir cihaza bağlamayın.
EMR paketleri 18650 sert metal gövdeli hücrelerden üretilir. LiPo paketlerdeki yumuşak poşet gövde bizde yoktur; bu yüzden LiPo’da sık görülen poşet şişmesi bu yapıda oluşmaz.
2Taşıma ve depolama
| Konu | Değer |
|---|---|
| Uzun süreli depolama şarj seviyesi | Hücre başına 3,6 V 2S (7.4V): 7,2 V · 3S (11.1V): 10,8 V · 4S (14.8V): 14,4 V |
| Depolama sıcaklığı | Serin ve kuru — doğrudan güneş ve ısı kaynağından uzak |
| Çalışma sıcaklığı | −10 °C ile +60 °C |
Neden tam dolu değil? Uzun süre %100 dolu bekleyen hücre daha hızlı yaşlanır. Boş bekleyen hücrenin voltajı da güvenli sınırın altına düşer. 3,6 V ikisinin ortası.
- Sezon kapandıysa pili 3,6 V/hücreye indirip öyle kaldırın.
- Altı aydan uzun beklemiş pili kullanmadan önce voltajını ölçün. Hücre başına 2,6 V’un altına düşmüşse kullanmayın, bize danışın.
- Çantada taşırken konnektörü açıkta bırakmayın; metal bir şeye değmesi kısa devre demek.
- Pili replikaya takılı bırakmayın — MOSFET’li ve ETU’lu sistemler kapalıyken de bekleme akımı çeker.
Lityum piller tehlikeli madde sınıfındadır (UN3480 / UN3481). Yurt içi kara kargoyla gönderilebilir; uçak kargosunda ve el bagajında ülkeye göre değişen kısıtlar vardır. Yurt dışına gönderim için bize yazın.
3İlk kullanımdan önce
- Paketi gözle kontrol edin. Shrink yırtığı, ezik, şişkinlik, kablo hasarı var mı bakın. Varsa kullanmayın, bize yazın.
- Konnektörün replikanızınkiyle aynı olduğuna bakın. T-Plug (Deans) ile Mini Tamiya birbirine girmez, zorlamayın.
- Pilin yerine rahat girdiğini kontrol edin. Dipçik tüpü, AK üst kapağı, kundak içi, PEQ kutusu — nereye koyacaksanız zorlamadan girmeli. Sıkıştırarak yerleştirmek hücreye baskı yapar. Emin değilseniz uyumluluk tablosuna bakın.
- İlk şarjı gözünüzün önünde yapın. Bir kerelik iş, sonrası rahat.
4Şarj
| Konu | Değer |
|---|---|
| Maksimum şarj akımı | 1C — 3500mAh paket için 3,5 A. Bunun altındaki her değer daha da güvenli. |
| EMR şarj cihazının akımı | 10 W — 11.1V pakette yaklaşık 0,26C. Bilerek düşük: sağlıklı ve yavaş şarj |
| Şarj bitiş noktası | %97 — kalan %3 hücre ömrü ve sigorta için tampon bırakılır |
Hızlı şarj hücreyi ısıtır; lityum iyon hücreyi yaşlandıran şey ısıdır. EMR cihazı bu yüzden bilerek yavaş şarj eder. Akşamdan takıp sabah almanız sorun değil — karşılığında pil yıllarca gider. Garantinin şarj cihazı şartına bağlı olmasının sebebi de bu.
- Şarj sırasında pili yalnız bırakmayın — özellikle EMR dışı bir cihaz kullanıyorsanız.
- Yanıcı yüzeyde şarj etmeyin. Ahşap masa yerine seramik, metal tepsi ya da LiPo güvenlik torbası kullanın.
- Oyundan sıcak çıkan pili hemen şarja takmayın. Oda sıcaklığına insin.
- 0 °C altında şarj etmeyin. Soğuk hücrede şarj kalıcı hasar bırakır.
- Şişmiş ya da hasarlı pili asla şarj etmeyin.
- Balans soketini zorlamayın; ters girmez, zorlarsanız yuva kırılır.
5Kullanım ve deşarj
Bu sınırın altına inen pakette kapasite kalıcı olarak düşer, hücre balansı bozulur. Sahada karşılığı şu: replika gözle görülür şekilde yavaşladıysa o pille devam etmeyin.
- Replika yavaşlayınca pili değiştirin. “Bir şarjör daha atayım” alışkanlığı, pil ömrünü en çok kısaltan şey.
- Pili tamamen boşaltmaya çalışmayın. Lityum iyonda “hafıza etkisi” diye bir şey yok, tam boşaltmanın hiçbir faydası da yok.
- Konnektörü takarken ve çıkarırken gövdesinden tutun, kablodan çekmeyin.
- Oyun bitince pili replikadan çıkarın.
500 çevrimde kapasite %80’e iner — ama pil ölmez. Lityum iyonda ömrün bittiği yer burası değil; kapasitenin yavaş yavaş azalmaya başladığı yer. 2018’de ürettiğimiz paketlerin bir kısmı hâlâ kiralık replikalarda dönüyor.
6Acil durum
Bir pil şişerse, aşırı ısınırsa, koku ya da duman çıkarırsa:
- Kullanmayı derhal durdurun. Şarjdaysa fişi çekin, replikadayse çıkarın.
- Yanıcı olmayan bir yüzeye alın — seramik, metal tepsi, kum. Mümkünse dışarı çıkarın.
- Elinizde tutmayın, cebe koymayın.
- En az bir saat gözle takip edin. Isınma artıyorsa uzaklaşın.
- Alev varsa su kullanmayın; kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü ya da çok miktarda kum kullanın.
- Soğuduktan sonra pili kullanmayın, şarj etmeyin. Fotoğrafını çekip bize yazın.
EMR hücrelerinin kapağında basınçla çalışan bir akım kesici var — sektörde CID (current interrupt device) deniyor. Aşırı şarjda ya da aşırı ısınmada hücrenin içinde gaz birikir; basınç eşiği geçtiğinde kapaktaki metal disk şekil değiştirir ve hücrenin akım yolunu kalıcı olarak keser. Tetikleyen şey kimyasal (gaz), kesme işini yapan mekanizma mekanik.
Pil o noktadan sonra kullanılamaz hâle gelir. Asıl mesele de bu: lityum hücrede kötü senaryo tek adımda olmaz — ısınma, gaz, basınç, kaçak diye ilerler. Akım kesici bu zincirin ilk halkasında devreye girip zinciri koparır. Basınç buna rağmen yükselmeye devam ederse kapaktaki emniyet ventili gazı kontrollü şekilde dışarı verir; hücrenin patlamak yerine boşalması bu sayededir.
Açık söyleyelim: bu bir güvenlik önlemi, mutlak garanti değil. Pratikte neredeyse her seferinde çalışıyor, ama bu sayfadaki kuralların yerini tutmaz.
İmha: Ömrünü tamamlamış ya da hasar görmüş pili çöpe atmayın. Belediyelerin atık pil kutularına ya da elektronik atık toplama noktalarına bırakın. Konnektör uçlarını bantlayarak götürün.
7Oyun öncesi ve sonrası
Oyun öncesi
- Pili gözden geçirin. Shrink’te yırtık, konnektörde kararma, kabloda gevşeme var mı — on saniyelik iş.
- Yedek pili konnektörü kapalı taşıyın. Anahtar, şarjör, bıçak gibi metal eşyalarla aynı cebe koymayın: sürtünme shrink’i açar, temas kısa devre yapar. Pili metal yüzeylerden yalıtılmış şekilde taşıyın.
- Pili yerine zorlamadan yerleştirin. Sıkıştırarak oturtmak hücreye baskı yapar.
Oyun sonrası
- Pili replikadan çıkarın.
- Sıcak gelen pili hemen şarja takmayın. Oda sıcaklığına insin.
- Oyun bitince şarj edin, sezon bitince 3,6 V/hücreye indirip kaldırın.
Yazın
Yaz günü park halindeki bir aracın içi kolayca 60 °C‘yi geçer. Pilin dayanabileceği en yüksek sıcaklık da 60 °C. Bu sıcaklıkta bekleyen hücre hızla yaşlanır; daha da yükselirse güvenlik sorununa döner. Torpido ve bagaj da aynı.
- Pili doğrudan güneş altında bırakmayın; gölgede ve havadar tutun.
- Sahada mola verirken çantayı güneşe değil gölgeye koyun.
Kışın
- Soğukta gecelemiş pil sabah ilk oyunda düşük başlar. Yedeği yeleğin iç cebinde, vücuda yakın taşıyın.
- 0 °C altında şarj etmeyin. Soğuk hücrede şarj kalıcı hasar bırakır.
- Soğuktan gelen pili, oda sıcaklığına gelmeden şarja takmayın.
Her zaman
- EMR şarj cihazını kullanın. Hem güvenlik hem garanti şartı — sebebini garanti sayfasında anlattık.
- Emin olmadığınız bir şey varsa sorun. Pilde tahmin yürütmenin bedeli, sormanın bedelinden yüksek.
Bir sorunuz mu var?
Pilinizde tuhaf bir şey gördüyseniz fotoğrafını çekip gönderin. Aynı gün cevap veriyoruz.